actueel

BrabantinBeelden op zoek naar Brabantse dorpsfilms

Still uit dorpsfilm Son en Breugel 1968 - J. Adolfs
Still uit dorpsfilm Son en Breugel 1968 - J. Adolfs

In de jaren 50 en 60 van de vorige eeuw hebben de cameramensen van de Enschedese cineast en zakenman Johan Adolfs het Brabantse dorpsleven van Aalst tot Zeeland op film vastgelegd. BrabantinBeelden heeft een serie van deze ‘Adolfsfilms’ en wil die graag aanvullen. Zo kunnen wij ervoor zorgen dat deze bijzondere filmcollectie niet verloren gaat, en kunnen alle Brabanders er straks op een plek van genieten.

Herkenbaar tijdsbeeld
Johan Adolfs (1917 - 1977) legde het dorpsleven vast in bewegende beelden, meestal in opdracht van de plaatselijke middenstand of een vereniging. En passant registreerde hij hiermee een wereld die er niet meer is. Een melkboer die verse melk aan huis brengt, fietsende en spelende kinderen in een rustige straat. Een man die het gazon harkt terwijl zijn vrouw de ramen lapt… De sport was om zoveel mogelijk mensen in beeld te brengen, zodat ze daarna allemaal een kaartje zouden kopen om naar zichzelf te komen kijken. De films zelf werden - inclusief filmrol en rechten - verkocht aan lokale verenigingen of de gemeente. Beeldredacteur Mathilde Min: “BrabantinBeelden, dat zich provincie-breed inzet voor het behoud van historische filmbeelden, heeft een deel van deze dorpsfilms. Maar er zwerven nog veel van deze films rond. Wij zijn op zoek naar alle Brabantse dorpsfilms. Zo kan straks iedereen op BrabantinBeelden.nl genieten van deze nostalgische filmbeelden.”

“De filmbeelden zijn herkenbaar voor iedereen die in die tijd in Brabant is opgegroeid. De spelletjes op het schoolplein, de houten glijbaan in de speeltuin, de inrichting van het klaslokaal, de kleding en de kapsels: ze geven een mooi tijdsbeeld”, aldus Min.

Help mee, zodat deze collectie niet verloren gaat
Bent u nog in het bezit van zo'n film of kent u iemand die er nog een heeft, bijvoorbeeld de heemkundekring? Neem dan alsjeblieft contact met ons op, zodat we straks ook de film van uw dorp kunnen laten zien en veilig stellen voor de toekomst. U kunt mailen of bellen met de beeldredacteuren Mathilde Min en Kaya van Dun van BrabantinBeelden, telefoon 073 681 85 00, e-mail: info@brabantinbeelden.nl. Meer informatie: https://brabantinbeelden.nl/nieuws/oproep-brabantse-dorpsfilms-gezocht

’s-Hertogenbosch, 22 februari 2022

 

 

Boekje over de familie Vermulst

Bij gelegenheid van de gouden bruiloft van Jos Vermulst en Ria Klijn op 2 september 2021 is een boekje uitgebracht met de familiegeschiedenis van de Moergestelse tak van de familie Vermulst.
De stamboom Vermulst gaat terug naar de ontginningsadel uit de 14de eeuw. Rond 1600 trouwt Ceel Campers uit Helmond met Barbara Muls uit Aarle-Rixtel. Eerst woonden zij in Helmond, later in Aarle-Rixtel, waar zij te jong overleden. Hun pas 5 jaar oude zoontje Peter wordt opgevoed bij de familie van zijn moeder, de familie Muls, waarnaar later de familie zich is gaan noemen. Rond 1700 is Hendrik Vermulst president-schepen van Aarle-Rixtel. Zijn zoon Willem was bierbrouwer. Zijn achterkleinkind Willem Vermulst verhuist begin 19de eeuw van Stiphout via Gestel en Blaarthem (Eindhoven), via Haghorst (Diessen) naar Moergestel, waar hij timmerman en wagenmaker is, een beroep dat hij doorgeeft aan drie zonen.
In Midden-Brabant wonen nog vele nazaten van de Moergestelse tak Vermulst.

Het full colour boekje op A5-formaat telt 224 pagina’s en 326 foto’s.
Het boekje is te koop bij Jos Vermulst. Het kost 15 euro inclusief verzendkosten. Stuur een mail naar  vermulstjos@gmail.com

Vermulst

 

 

 

Het 730 jaar oude gasthuisarchief in Grave opent zijn digitale archief nu voor iedereen

Zestig meter aan papier, waaronder 2000 perkamenten oorkonden over sociale en medische zorg

Het oude archief van het Sint-Catharinagasthuis (1291-1965) is vrijwel volledig bewaard gebleven en is in Nederland uniek in zijn soort. Het grote belang hiervan was voor de beheerder, Stichting Erfgoed Maaszicht Grave, en het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC) in ’s-Hertogenbosch reden om de handen ineen te slaan en het volledige archief materieel te laten verzorgen en te laten digitaliseren. Daardoor komt het archief met ruim 200.000 pagina’s en zo’n 2000 perkamenten charters (vaak met zegels) nu via internet online. Een rijke bron voor alle geïnteresseerden ten behoeve van studie, wetenschap en persoonlijke belangstelling.

Het Sint-Catharinagasthuis in Grave zorgde sinds zijn stichting rond 1291 tot ver in de twintigste eeuw voor de zieke en behoeftige personen in Grave en omstreken. Deze verzorgende taak wordt tot op de dag van vandaag voortgezet door zijn opvolger: Catharinahof. Zorgden de regenten vroeger voor hun minder bedeelde medemensen, nu waren het de eeuwenoude documenten van het gasthuis die verzorging nodig hadden. Die hebben ze gekregen via het Nationaal Programma Metamorfoze.

Het archief van het Sint-Catharinagasthuis en de Tafel van de Heilige Geest zijn een van de oudste en best bewaarde archieven op het gebied van de medische en sociale zorg in Noord-Brabant. Het gasthuis is in 1291 gesticht door heer Jan I van Cuijk, een diplomaat van Europees niveau.

Tussen pest en corona
Aan het eind van de achttiende eeuw verzuchtte de Graafse geschiedschrijver Paringet al dat de bedeling niet goed geordend verliep, ‘want ieder haalt wie wil en de onbeschaamste het meest’. De verzoeken om hulp zijn inderdaad zeer uiteenlopend en lijken soms aangedikt. Johannes Beekman, gevangen genomen door piraten, de tong uitgesneden, gecastreerd en onmenselijk gepijnigd, klopt in 1755 aan om financiële hulp. Hij krijgt die. Dat geldt ook de pruikenmaker, van wie bekend is dat hij alles verzuipt; en voor de moeder van twee flinke zonen die te beroerd zijn om te werken. Maar over het algemeen was de gevraagde hulp letterlijk brood- en broodnodig. Het waren immers vaak barre tijden met hevige epidemieën die zich moeilijk lieten bedwingen. We ondervinden dat heden ten dage zelf aan den lijve.

Zieken- en armenzorg in Grave en het Land van Cuijk
Het archief bevat rijke gegevens over sociale en medische zorg in Grave en het Land van Cuijk. Soldaten van elders, ook buitenlandse, waren met hun gezinnen langdurig ingekwartierd in de garnizoensplaats Grave. De vrouwen en kinderen werden er regelmatig achtergelaten en waren dan aangewezen op de bedeling. Het gasthuis was een gemeenschap op zich met inkomsten uit beleggingen en uit landbouw en veeteelt.

Het beschikte over een eigen pesthuis. Als onderdeel van het gasthuis fungeerde tot 1965 een lokaal ziekenhuisje. Een grote groep armen kreeg hulp vanuit het gasthuis dat tevens als Tafel van de Heilige Geest en weeshuis optrad. De maatschappelijke onderklasse was geheel afhankelijk van de goodwill van lokale regenten.

Het archief beslaat zo’n zestig meter en bestaat uit papieren en perkamenten stukken. Aan de ongeveer 2000 perkamenten oorkonden hangen vaak nog prachtige zegels. Bijzonder zijn de stukken die een directe relatie laten zien met leden van het huis van Oranje als heren van Grave. Maar belangrijker zijn de documenten die het dagelijkse leven van de gewone man in Grave en het Land van Kuijk openbaren: een hard en onzeker bestaan.

Het BHIC heeft dit archief in samenwerking met Stichting Erfgoed Maaszicht Grave met succes aangemeld bij het nationale conserveringsprogramma ‘Metamorfoze’. Dankzij de financiële bijdrage kon het archief materieel verzorgd en gedigitaliseerd worden. Daarvoor waren het Zeeuws Archief in Middelburg en Art in Print geselecteerd. Op 12 augustus wordt de digitale inventaris met de scans van alle documenten officieel geopend. Het gasthuisarchief is vanaf dat moment te raadplegen via de website van het BHIC: www.bhic.nl/catharinagasthuis

 

Helmond in 100 stukskes

In 2016 is de vuilstortplaats, die gelegen was aan de Houtse Parallelweg naast de Goorloop, gesaneerd. Bij de sanering werd de grond gezeefd. Dit zeven leverde onder meer talloze oude gebruiksvoorwerpen en fragmenten daarvan op. Deze voorwerpen, getoond aan oudere Helmonders, haalden vele prachtige verhalen over het leven in de periode rond de tweede wereldoorlog naar boven. Deze verhalen zijn door de "verhalenvangers" opgetekend in het boek "Helmond in 100 stukskes". Het boek is verfraaid met vele foto's en geeft zo in woord een beeld een kijkje in het leven van de Helmonder tussen 1930 en 1960.

Het boek is te koop bij Boek en Kantoor De Ganzenveer, Oude Aa 49-51, Helmond en te bestellen bij de Heemkundekring Helmont (via info@heemkundekringhelmont.nl of tel 0492-474745).
De prijs bedraagt € 14,95 (slappe kaft) en € 24,95 (harde kaft)

Lees ook het artikel van Henk van Dijk in 'Dit is Helmond'. Helmond in 100 stukskes gepresenteerd.

 

BHIC zet fotocollectie Millse fotograaf Martien Hermsen online

bevrijding

Martien Hermsen wordt in 1911 in Weeze (Duitsland) geboren, maar vestigt zich later na zijn huwelijk met Leentje Minten in de Julianastraat in Mill. Daar verdient hij de kost als schilder en fotograaf. Later verhuist het echtpaar naar een pand in de nabijgelegen Bernhardstraat en opent daar de fotowinkel ‘Mart Hermsen’. De laatste jaren, nog voordat Martien op 31 december 1966 wegens ziekte stopt, komt zoon Hans die ook fotograaf is met zijn geliefde Nettie in de zaak. Zij nemen in 1967 de fotohandel en -zaak van Martien over en vestigen zich in de Karstraat 4 in Mill. Daar runnen Hans en zijn vrouw ruim 40 jaar ‘Hermsen Fotografie Mill’. Hans Hermsen: “De collectie van mijn vader bestaat uit ongeveer 500 foto’s die hij tussen 1940 en 1960 heeft gemaakt in Mill, Grave en omgeving. Hij heeft tijdens de oorlogsjaren vaak onder zeer moeilijke omstandigheden gefotografeerd. Belangstellenden vinden in deze collectie veel historisch beeldmateriaal van onder meer de Slag van Mill.”
‘Moffenmeiden’
Zeer indringend en wrang zijn de foto’s die hij gemaakt heeft van vrouwen die net na de bevrijding publiekelijk werden kaal geschoren, omdat ze omgang hadden met Duitse mannen. Op een foto zie je hoe op het kaalgeschoren hoofd van een vrouw een wit kruis is geschilderd. Naast haar houden twee jongens een portret van Hitler vast. Of de foto waarop een Britse militair een Joodse jongen omarmt. Je kunt de emoties van zijn gezicht aflezen. Weer een andere foto toont hoe Duitse militairen krijgsgevangen worden gemaakt. Er zitten ook talrijke foto’s tussen van Britse militairen van de Prinses Irene Brigade. De foto van een straatnaambord van de Spoorstraat in Mill draagt duidelijk tekenen van de oorlog. Het is doorzeefd met kogelsgaten.  
Slag van Mill
Mill neemt in de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog een aparte plaats in. Op 10 mei 1940 slaagde een Duitse pantsertrein vol militairen er in alle vroegte in om de spoorbrug bij Gennep te passeren. Bij Mill weet het Nederlandse leger de trein te laten ontsporen. In en om Mill wemelt het op dat moment van de Nederlandse soldaten, die maanden daarvoor de Peel-Raamstelling hebben betrokken. Deze verdedigingslinie die in 1939 werd aangelegd viel al op 10 mei 1940. Daarbij raakten Nederlandse militairen in een vuurgevecht met de Duitse invallers. Hans Hermsen: “Mijn vader heeft hier veel beelden van kunnen vastleggen, maar ook van Mill tijdens en na de militaire operatie Market Garden.” 
Reageer
De foto’s van Martien Hermsen verbinden op onnavolgbare wijze en zonder ruis het hedendaagse met het oorlogsverleden in Brabant. Lang niet alle fotobeschrijvingen zijn volledig. Weet je meer over een foto? Reageer dan gerust en help ons (BHIC) aan meer informatie.

Hier ga je naar de fotocollectie van de Millse fotograaf Martien Hermsen